Mục lục Tạp chí Khí tượng Thủy văn Tháng 11 năm 2018

Đăng ngày: 01-11-2018 File đính kèm
Số 695 * Tháng 11 năm 2018

Số 695 * Tháng 11 năm 2018

TT

Tên bài và tác giả

Số trang

1

NGHIÊN CỨU TÍNH TOÁN VÀ DỰ BÁO PM 2.5 CHO KHU VỰC TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Kỳ Phùng1, Nguyễn Quang Long2, Nguyễn Văn Tín3, Lê Thị Phụng4

1Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán

2Trường Khoa học Tự nhiên-TPHCM

3Phân viện KH KTTV BĐKH

4Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường HCM

Tóm tắt: Ô nhiễm không khí là một vấn đề nghiêm trọng đối với các đô thị hiện nay nhất là đo thị lớn như Tp. Hồ Chí Minh với dân số trên 10 triệu người. Các nguồn phát thải ô nhiễm không khí không chỉ đến từ hoạt động công nghiệp và còn từ hoạt động giao thông. Việc theo dõi diễn biến tình hình chất lượng không khí là một vấn đề cấp bách và cần thiết. Nghiên cứu đã tiến hành xây dựng quy trình dự báo PM 2.5 bằng việc kết hợp các mô hình CMAQ, SMOKE, WRF . Quá trình dự báo kết hợp phương pháp đồng bộ với dữ liệu vệ tinh MODIS để nâng cao độ chính xác của dự báo. Kết quả hiệu chỉnh và kiểm định của phương trình đạt R=0.8 cho thấy quy trình đề xuất đạt hiệu quả yêu cầu đề ra, đảm bảo theo dõi và dự báo được tình hình chất lượng không khí với độ chính xác cao.

Từ khóa: Ô nhiễm không khí, Bụi PM 2.5, mô hình CMAQ.

1

2

ỨNG DỤNG TỔ HỢP MÔ HÌNH MIKE 11 - MIKE SHE TRONG MÔ PHỎNG VÀ ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ XÓIN GẦM KHU VỰC TRUNG TÂM HUYỆN NAM ĐÔNG, THỪA THIÊN HUẾ

Trần Hữu Tuyên1, Hoàng Hoa Thám1, Hoàng Ngô Tự Do,Nguyễn Việt Hùng2,Bùi Thắng3

1Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế

2Sở TNMT Thừa Thiên Huế

3Liên hiệp các hội KHKT Thừa Thiên Huế

Tóm tắt: Vận tốc dòng chảy là yếu tố động lực quyết định sự hình thành và phát triển của hiện tượng xói ngầm và dẫn đến sự hình thành các hố sụt ở trên mặt đất (thềm sông, mái đê,…) vào mùa mưa lũ. Trong nghiên cứu này trình bày việc sử dụng tổ hợp mô hình MIKE 11 – MIKE SHE trong việc mô phỏng thủy lực của dòng mặt và dòng ngầm nhằm xác định vận tốc dòng chảy nước dưới đất trong trận lũ đại diện năm 2009. Kết quả nghiên cứu đã mô phỏng cường độ và sự phân bố của dòng chảy ngầm, xác định được các vùng có nguy cơ cao về xói ngầm ở khu vực trung tâm huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế. Các kết quả nghiên cứu đã chứng tỏ khả năng ứng dụng tổ hợp mô hình MIKE 11 và MIKE SHE cho việc dự báo nguy cơ sụt đất do biến dạng thấm khu vực bậc thềm ven sông, đê đập vào mùa mưa lũ.

Từ khóa: Xói ngầm, biến dạng thấm, MIKE 11- MIKE SHE, Nam Đông

8

3

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ VÁ SO SÁNH CÁC DỮ LIỆUM ƯA VỆ TINH ĐỘ PHÂN GIẢI CAO LƯU VỰC SÔNG CẢ

Bùi Tuấn Hải1, Nguyễn Văn Tuấn1

1 Viện Quy hoạch Thủy lợi

Tóm tắt: Dữ liệu mưa vệ tinh ngày nay được áp dụng trong nhiều nghiên cứu dòng chảy trên cácl ưu vực sông, đặc biệt là vấn đề quản lý nguồn nước xuyên biên giới nói chung, lưu vực sông Cả nói riêng. Để lựa chọn được dữ liệu mưa vệ tinh cho nghiên cứu dòng chảy trên lưu vực sông Cả, nghiên cứu này đã  đánh giá, phân tích và so sánh giữa các dữ liệu mưa vệ tinh độ phân giải cao là GPM,T RMM, CHIRPS, CMORPH với dữ liệu mưa tại các trạm đo mưa (2015-2017) trên toàn lưu vực sông Cả. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu mưa ngày, lượng mưa tháng, lượng mưa năm tại các trạm đo để so sánh, đánh giá với dữ liệu từ mưa vệ tinh các chỉ tiêu như khả năng nhận diện mưa, tổng lượng mưa, tương quan giữa các lượng mưa, đánh giá lượng mưa theo phân bố vùng. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra khả năng nhận diện mưa ngày ở các dữ liệu mưa vệ tinh là khá tốt, tuy nhiên tương quan lượng mưa ngày lại không cao; nghiên cứu cũng rút ra kết luận về tương quan lượng mưa tháng, phân bố lượng mưa năm giữa các dữ liệu mưa.

Từ khóa: Mưa vệ tinh, lưu vực sông Cả, GSMAP , GPM, CHIRPS, CMORPH.

17

4

TÍNH PHÂN ĐOẠN VÀ ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN SÔNG GIANH (đoạn Cô Cang  - Cửa Gianh)

Nguyễn Tiến Hải1, Vũ Hải Đăng1, Nguyễn Bá Thủy2

1Viện Địa chất và Địa vật lý biển, VAST

2Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc Gia

Tóm tắt: Trên cơ sở đặc điểm hình thái của sông có thể xác lập sự phát triển của sông Gianh (đoạn Cô Cang - Cửa Gianh) gồm 3 đoạn có đặc điểm khác nhau như sau: i) Đoạn sông uốn khúc Cô Cang - Cồn Tiên Xuân: dài 27,7 km, lòng sông hẹp (80 - 250 m), độ sâu đáy không ổn định (2 5 m), bãi bồi ven bờ phát triển mạnh ở bờ lồi và hoạt động xói lở diễn ra mạnh ở bờ lõm dưới tác động chủ yếu của động lực sông; ii) Đoạn sông bện (rối): cồn Tiên Xuân - Quảng Phú (dài 17,06 km): sông có dạng thẳng, lòng sông rộng (800-2.200m), bãi bồi giữa sông phát triển mạnh dưới tác động của dòng chảy sông và thủy triều; iii) Đoạn sông thẳng Quảng Phú - Cửa Gianh (9,23 km): sông thẳng, rộng (800 - 1.000 m), độ sâu đáy sâu lớn (8 - 12,5 m), hoạt động xói lở - bồi tụ diễn ra chủ yếu ở cửa sông bởi mối tương tác giữa động lực biển (sóng và thủy triều) và động lực sông. Xu thế phát triển chung của sông: i) Biến động mạnh ở đoạn sông uốn khúc bởi hoạt động xói lở - bồi tụ trầm tích; ii) Đoạn sông bện: chỉ biến động ở khu vực giữa sông bởi hoạt động xói lở - bồi tụ các bãi bồi; iii) Trong đoạn sông thẳng: khu vực cửa sông có thể dịch chuyển hoặc thu hẹp với mức độ không lớn.

Từ khóa: Đoạn sông, Sông Gianh, Xói lở bờ, Uốn khúc, Sông Bện.

29

5

NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG THỬ NGHIỆM MÔ HÌNH EFDC MÔ PHỎNG DÒNG CHẢY LŨ HẠ LƯU SÔNG CẢ

Phạm Văn Tuấn1, Nguyễn Tiến Quang1

1Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

Tóm tắt: Nghiên cứu ứng dụng mô hình hóa trong việc mô phỏng dòng chảy phía hạ lưu và khu vực cửa sông ven biển là hết sức quan trọng. Nghiên cứu đã ứng dụng mô hình EFDC (Environ-m ental Fluid Dynamics Code) để mô phỏng thủy lực cho dòng chảy lũ 2 chiều ở hạ lưu sông Cả từt rạm thủy văn bến Thủy đến trạm thủy văn Cửa Hội cho các năm 1978, 1988 và 2002. Kết quả hiệuc hỉnh, kiểm định và mô phỏng dòng chảy lũ 2 chiều hạ lưu sông Cả đoạn từ trạm thủy văn Bến Thủyđ ến trạm thủy văn Cửa Hội cho thấy mô hình EFDC hoàn toàn phù hợp để mô phỏng dày chảy 2c hiều trong sông ở hạ lưu sông Cả.

Từ khóa: EFDC, dòng chảy lũ, sông Cả.

36

6

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH MIKE11 ST TÍNH TOÁN DÒNG CHẢY BÙN CÁT CHO VÙNG HẠ LƯU SÔNG MÊ KÔNG

Trần Văn Tình1, Nguyễn Thị Bích Ngọc1, Nguyễn Thành Luân2, Hoàng Ngọc Quang1

1Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội

2Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia về động lực học sông biển

Tóm tắt: Số liệu bùn cát là đầu vào không thể thiếu của mô hình MIKE21 ST tính toán vậnc huyển bùn cát và diễn biến đường bờ vùng cửa sông ven biển. Trong thực tế, các số liệu bùn cát chỉ được quan trắc tại một số vị trí trên sông lớn và cách xa cửa sông. Do đó, việc tính toán dòng chảy bùn cát cho các cửa sông không có sô liệu quan trắc là rất cần thiết. Nghiên cứu này trình bày các kết quả ứng dụng mô hình MIKE11 ST để tính toán dòng chảy bùn cát vùng hạ lưu sông MêKông làm đầu vào cho mô hình MIKE21 ST nghiên cứu chế độ vận chuyển bùn cát vùng ven biển Nam Bộ.

Từ khóa: Bùn Cát, MIKE11ST, sông Mê Kông.

47

7

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS TRONG TÍNH TOÁN DIỆN TÍCH NGẬP LỤT LƯU VỰC SÔNG BA THUỘC TỈNH GIA LAI BẰNG GIẢI ĐOÁN ẢNH LANDSAT

Phan Sỹ Đồng1

1Phòng dự báo - Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Tây Nguyên

Tóm tắt: Ngày nay công nghệ viễn thám và GIS có khả năng áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Ứng dụng trong nghiên cứu tài nguyên nước: Lập bản đồ phân bố tài nguyên nước; Bản đồ phân bố mạng lưới thuỷ văn; Bản đồ các vùng đất thấp, vùng trũng bị ngập lụt. Ứng dụng trong khí tượng thuỷ văn: Đánh giá định lượng lượng mưa, bão và lũ lụt, hạn hán; Đánh giá, dự báo dòng chảy, đánh giá tài nguyên khí hậu, phân vùng khí hậu... Việc xây dựng bản đồ ngập lụt (BĐNL) được xây dựng từ kỹ thuật giải đoán ảnh Landsat tương ứng với giá trị H (mực nước) tại trạm Thủy văn An Khê khi hồ thủy điện An Khê thông báo trong 3h, 6h, 12h, hoặc 24h và 48h tới lưu lượng xả trành ồ là một giá trị Q(m3/s) nào đó ta tra vào đường quan hệ Q = f(H) có được mực nước lũ tại trạm Thủy văn An Khê từ đó có thể cảnh báo trước diện tích những xã, huyện thuộc địa bàn tỉnh Gia Lai bị ngập tương ứng với thời gian 3h, 6h, 12h, hoặc 24h và 48h tới. Xây dựng được công cụ hỗ trợc ảnh báo dòng chảy lũ cho lưu vực sông Ba thuộc tỉnh Gia Lai thông qua các bản đồ ngập lụt được xây dựng từ kỹ thuật giải đoán ảnh Landsat với các trận lũ điển hình năm 1991, 1992, 1996, 1999,2 001, 2007, 2009, 2011 và 2013 ứng với mực nước tại trạm Thủy văn An Khê, từ đó khi có một trị số H lũ An Khê bất kỳ ta có thể nội suy ra diện tích ngập tương ứng một cách nhanh chóng và kịp thời nhất.

Từ khóa: Viễn thám và GI, Dòng chảy lũ, ngập lụt lưu vực sông Ba.

54

8

TÓM TẮT TÌNH HÌNH KHÍ TƯỢNG, KHÍ TƯỢNG NÔNG NGHIỆP, THỦY VĂN THÁNG 10 NĂM 2018

Trong tháng 10/2018 xuất hiện một cơn bão là bão số 7 có tên quốc tế là Yutu, không ảnh hưởng trực tiếp tới thời tiết đất liền nước ta. Tình hình nhiệt độ, nhiệt độ cả nước trong tháng 10/2018 trên cả nước phổ biến cao hơn so với TBNN cùng thời kỳ. Tình hình mưa trong tháng 10 trên phạm vi toàn quốc đều thấp hơn so với TBNN cùng thời kỳ. Riêng tại khu vực Tây Bắc (ngoại trừ Hòa Bình) có tổng lượng mưa cao hơn TBNN.

63

Tin tiêu điểm
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn triển khai Kế hoạch phòng chống thiên...

    Thực hiện chương trình công tác năm 2020 của Tổng cục KTTV, được sự đồng ý Bộ Tài nguyên và Môi trường, chiều ngày 29/5/2020, Tổng cục KTTV tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác dự báo khí tượng thủy văn phục vụ công tác phòng, chống thiên tai năm 2019, triển khai kế hoạch năm 2020. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành đến dự và chỉ đạo tại Hội nghị.
  • Quan tâm hơn đến người yếu thế trong phòng chống thiên tai

    Trong phiên thảo luận trực tuyến của Quốc hội (QH) chiều 28-5, đại biểu Trương Thị Yến Linh (Cà Mau) nêu những ý kiến thực tế liên quan đến an toàn tính mạng của người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số trước những ảnh hưởng tiêu cực, nguy hiểm của thiên tai.
  • Trên 700 ha rừng trồng tại Tây Ninh bị thiệt hại do nắng hạn kéo...

    Ban Quản lý Vườn Quốc gia Lò Gò - Xa Mát và Khu rừng Văn hóa Lịch sử Chàng Riệc (huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh) cho biết, mùa khô năm 2019-2020 diễn ra khá dài, nắng nóng khắc nghiệt nên có hơn 700 ha rừng trồng từ năm 1996 đến 2018 bị thiệt hại nặng.
  • Đảm bảo an toàn hồ, đập trước mùa mưa bão

    Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có 198 công trình đập, hồ chứa nước; trong đó, có 36 đập, hồ chứa nước có dung tích lớn, còn lại là các đập, hồ chứa nước vừa và nhỏ. Ngoài cung cấp nước phục vụ sản xuất, các công trình này còn có nhiệm vụ điều tiết nước, cắt lũ, giảm ngập úng cục bộ cho vùng hạ lưu trong mùa mưa bão.
  • Nơi “đất chết” vì nắng hạn

    Theo thống kê, hiện nay dung tích tại 21 hồ chứa trên địa bàn tỉnh chỉ còn 23,94/194,49 triệu m3 (chiếm 12,31%).
  • Ấn Độ nắng nóng kỷ lục

  • Ninh Thuận: Lốc xoáy khiến 110 nhà bị tốc mái, sập

    Mưa dông đầu mùa kèm theo lốc xoáy xảy ra trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh thuận) đã làm 110 nhà bị tốc mái, sập.
  • Thiệt hại hàng chục tỉ đồng do hạn hán tại Gia Lai

    Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, từ 11/3 đến 27/5, toàn tỉnh có gần 3.000 ha cây trồng bị thiệt hại do hạn hán; trong đó, 1.200 ha bị thiệt hại trên 70%, 1.600 ha thiệt hại từ 30-70% và 170 ha thiệt hại dưới 30%.
Tin mới nhất
  • Đại hội Chi bộ Vụ Quản lý dự báo KTTV nhiệm kỳ 2020-2022

    Sáng ngày 29/5/2020, tại Hà Nội, chi bộ Quản lý mạng lưới và dự báo khí tượng thủy văn (KTTV) đã tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2020-2022. Đồng chí Trần Hồng Thái, Bí thư Đảng ủy, Tổng cục trưởng Tổng cục KTTV tới dự và chỉ đạo Đại hội.
  • Thời tiết ngày 29/5/2020, vùng núi phía Bắc cục bộ có mưa to

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, từ hôm nay đến 31/5 do ảnh hưởng của vùng hội tụ gió từ mực 1.500m lên đến 5.000m nên phía Tây Bắc Bộ và vùng núi phía Bắc mưa rào và giông rải rác, cục bộ có mưa to đến rất to (thời gian mưa lớn tập trung vào đêm và sáng sớm với lượng mưa phổ biến 20-50mm/24h, có nơi trên 70mm/24h). Trong mưa giông đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
  • Hội thảo khoa học toàn quốc về công tác dự báo, cảnh báo Khí...

    Thực hiện chương trình công tác năm 2020 của Tổng cục Khí tượng Thủy văn, được sự đồng ý của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chiều ngày 28/2/2020 tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn (KTTV) tổ chức Hội thảo khoa học toàn quốc về công tác dự báo, cảnh báo KTTV. Phó Tổng cục trưởng Tổng cục KTTV ông Hoàng Đức Cường tham dự và chủ trì Hội thảo.
  • Vỡ đập thủy lợi, di dời khẩn cấp 17 hộ dân

    Chi cục đê điều và phòng, chống lụt bão tỉnh Phú Thọ cho biết, khoảng 7 giờ sáng 28-5, đập thủy lợi Đầm Thìn, xã Cấp Dân, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, bị vỡ khiến nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp, hàng chục ha hoa màu của người dân bị nhấn chìm.
  • ĐBSCL sụp lún, sạt lở khắp nơi

    Mùa khô hạn năm nay diễn ra vô cùng gay gắt khiến tình trạng sụp lún xảy ra nhiều nơi ở 2 tỉnh ven biển ĐBSCL là Cà Mau và Kiên Giang. Trong lúc các ngành chức năng vất vả ứng phó và khắc phục hậu quả sụp lún thì dự báo nạn sạt lở, sụp lún có nguy cơ lan rộng khi mùa mưa bão sắp đến.
  • Tổng cục Khí tượng Thủy văn tôn vinh những điển hình tiên tiến...

    Sáng ngày 28/5/2020, tại Hà Nội, Tổng cục Khí tượng Thủy văn đã tổ chức Hội nghị điển hình tiến tiến lần thứ IV giai đoạn 2020 - 2025. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả và hiệu quả của phong trào thi đua trong toàn Tổng cục KTTV. Tổng kết kế hoạch số 08/KH-BTNMT ngày 08 tháng 12 năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về kế hoạch xây dựng và nhân rộng điển hình tiên tiến giai đoạn 2016-2020. Đồng thời, chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục; đề ra phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhằm đẩy mạnh phong trào thi đua và công tác khen thưởng trong những năm tới.
  • Ninh Thuận: Tăng cường cảnh giác với thiên tai lốc xoáy

    Lốc là luồng gió xoáy có sức gió mạnh tương đương với sức gió của bão nhưng được hình thành và tan trong thời gian ngắn, phạm vi hoạt động hẹp từ vài km2 đến vài chục km2.
  • Thời tiết ngày 28/5/2020, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to

    (KTTV) - Theo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, ngày 28/5, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp hiện có trục ở khoảng 19-22 độ Vĩ Bắc kết hợp với hội tụ gió trên mực 1.500m nên Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa vừa, mưa to; riêng vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to.